15 januari 2014: Naar een lerende economie (2)

Door: Bert Nijland
In mijn vorige blog schreef ik over de matige leercultuur die we hier in Nederland hebben, gebaseerd op het in november 2013 verschenen WRR-rapport Naar een lerende economie. Maar hoe komen we tot een lerende economie?

Een leercultuur laten ontstaan is niet eenvoudig. Dat heeft te maken met de overtuiging dat leren ‘letterlijk’ loont en dat je verantwoordelijk bent voor je eigen toekomst. Dat vraagt om een cultuurverandering. We groeien nu weliswaar naar een participatiesamenleving (Troonrede 2013) toe, maar dat is nog ver weg van een cultuurverandering. Opgelegde veranderingen zoals in het verleden afgesloten ‘leerwerkcontracten’ zijn een stille dood gestorven. Logisch ook want een cultuurverandering moet van binnenuit (de medewerker zelf) komen.

Het ontbreken van een goede financieringsvorm helpt hierbij ook niet mee.  Zo is er voor de voltijds student de studiefinanciering, deels in de vorm van een basisbeurs, deels in de vorm van studielening al dan niet aangevuld met ouderlijke bijdrage en eigen inkomsten. Dit model gaat ervan uit dat aansluitend op een middelbare schoolopleiding direct een vervolgstudie wordt gevolgd. Het leren wordt dan in een paar jaar geperst en wanneer de opleiding is afgerond, wordt ‘scholing’ een zaak van de werkgever. Raar als ik erover nadenk, want de samenleving ontwikkelt zo snel en we worden steeds ouder, dat er nu al gesproken wordt over doorwerken ná de 67-jarige leeftijd.

En wat is aan financiering aanwezig voor scholieren die besluiten na hun middelbare school te gaan werken en dan na een aantal jaren tot de ontdekking komen dat essentiële kennis wordt gemist? Dan is studeren voor eigen rekening, al dan niet gedeeltelijk bekostigd door de werkgever. Wat niet helpt, zoals ik in mijn vorige blog al schreef, is dat de fiscale stimulering beperkt is.

Een mogelijke oplossing is dat iedereen bij geboorte een individueel scholingsbudget krijgt toegewezen. Leerrechten als het ware, die gedurende het leven kunnen worden verzilverd. Hierbij moet het niet uitmaken op welke wijze (particulier of bekostigd; nu of later) de scholing wordt afgenomen.

De introductie van het sociale leenstelsel zou een eerste aanzet kunnen zijn. Bij dit systeem komt de studiefinanciering te vervallen en kan iedereen die wil studeren een lening krijgen. Je bouwt een studieschuld op die je gedurende je carrière terugbetaalt. De politieke discussie wordt wat mij betreft verstoord doordat tegenstanders beweren dat studeren weer elitair wordt. Voor het gemak wordt dan vergeten dat de genoten opleiding, gevolgd door een hoger salaris, later snel terugverdiend kan worden.

Misschien komt het dat in deze discussie nog steeds te smal wordt gedacht en moet het begrip leercultuur nog verder groeien. En dat kost tijd, net als elke cultuurverandering.

Rapport 'Naar een lerende economie

Contact met MVP

Heb je vragen?

Onze opleidingsadviseurs zijn nu telefonisch bereikbaar

035 - 5 280 811
06 - 82346819

Ma t/m Vr: 08.00 - 18.00 uur