15 april 2013: Taal: steeds weer verrassend

Door Bert Nijland.
Als beoordelaar van examens vraag ik me regelmatig af of de examenvragen aansluiten bij het taalbegrip van de kandidaat. Is de examenvraag begrijpelijk en op het juiste niveau?
Dit onderwerp kwam aan de orde in een training die ik, als lid van de adviescommissie SPD Bedrijfsadministratie, heb gevolgd. Als adviescommissie, die bestaat uit acht leden en een voorzitter, hebben we een collectieve verantwoordelijkheid voor de inhoud van de SPD-examens. Met inhoud bedoel ik zowel afbakening en spreiding van de onderwerpen.

Adviescommissie ingesteld       

Het Nederlands Genootschap van Opleiders voor comptabele en economische examens (NGO) heeft namens de aangesloten opleiders de commissie benoemd. De adviescommissie is onafhankelijk. Dit draagt in belangrijke mate bij aan de kwaliteit van het SPD-diploma. Het NGO heeft vervolgens de Associatie voor Praktijkexamens het mandaat voor de ontwikkeling van de examens toevertrouwd. Binnen de collectieve verantwoordelijkheid heeft ieder lid zijn specialisme, zodat de commissie alle examens goed afdekt.
Nieuw in deze opzet is ook de rol van toetsconstructeur. Deze laatste krijgt van de commissie een opdracht tot het maken van een examen. Binnen de aangeven kaders maakt de toetsconstructeur een examen, dat aansluitend door de commissie wordt beoordeeld.

Training taalniveaus

De Associatie heeft een paar jaar geleden een beleid ontwikkeld dat richtlijnen aangeeft voor toets-constructie en -vaststelling. Beleid ontwikkelen is mooi, maar dat moet aansluitend wel gedeeld worden. Zoals al aangeven heb ik dit  voorjaar als adviescommissielid  samen met een aantal toetsconstructeurs de training toetsconstructie gevolgd.
Naast onderwerpen als cesuur (waar ligt de grens tussen gezakt of geslaagd) en niveaus van toetsing, kwam ook taalniveau aan de orde. Ik heb nooit geweten dat daar een hele wereld achter zit.

Ambtelijke taal op te hoog niveau

Taal kan op zes niveaus worden gebruikt, beginnend bij niveau A1 en oplopend naar niveau C2.
Neem bijvoorbeeld deze zin: ‘Artikel 48 sub 4 derde lid van de reglementen van onze vereniging stelt dat verzoeken tot huuraanpassing schriftelijk moeten worden ingediend en voorzien moeten zijn van een ondertekening door appellant wil het genoemde verzoek voor behandeling in de huurcommissie in aanmerking kunnen komen’.
Dit is een willekeurige zin afkomstig uit een ambtelijke brief en komt overeen met niveau C1. Nu blijkt dat ca. 80% van de Nederlandse bevolking moeite heeft met dit niveau. Het gevolg laat zich raden: de overheden worden vaak niet begrepen. Vandaar dat de overheid zich als doel heeft gesteld om naar niveau B1 (standaardcommunicatie) terug te gaan.

Technisch lezen als basis

Afgeleid van een Europees Referentiekader, heeft in 2008 heeft de commissie Meijerink in haar rapport over de drempels met taal het referentiekader vastgesteld wat leerlingen en studenten op de verschillende niveaus moeten leren. Niveaubeschrijvingen voor schrijfvaardigheid, spreekvaardigheid en leesvaardigheid zijn in het rapport benoemd.  Zo wordt onder andere gesteld dat de oorzaak van gebrekkige leesvaardigheid ligt aan het onvoldoende beheersen van het technisch lezen. Bij technisch lezen gaat het erom dat de hersenen letters vlot kunnen koppelen aan klanken. Oefenen dus.

Gerust gesteld

Als lid van de adviescommissie vroeg ik me natuurlijk direct af: hoe zit het met het taalniveau van onze examens? Om hier achter te komen heb ik een willekeurig aantal examenvragen bekeken. Over het algemeen gesproken zitten de vragen op niveau B2. Precies waar we het willen hebben en op zich toch ook weer verrassend!

Contact met MVP

Heb je vragen?

Onze opleidingsadviseurs zijn nu telefonisch bereikbaar

035 - 5 280 811
06 - 82346819

Ma t/m Vr: 08.00 - 18.00 uur