Bekijk:
Thema's

Op de brug tussen praktijk en wetenschap

Olof Bik studeerde accountancy aan de Nyenrode Business Universiteit en keerde na tien jaar terug op het nest. Als Associate Professor en Director of Accountancy leidt hij alle veranderingen binnen de opleiding. Hij kijkt daarbij met een wetenschappelijk oog naar de accountantspraktijk. Een gesprek over zijn ambities en over de ontwikkeling van het vak.
'Ik sta graag op de brug tussen de praktijk en de wetenschap', zegt Olof Bik. Met directeur van Markus Verbeek Praehep, Frank Bakker en Business Development Manager Iris Calmes (ook MVP) zijn we aangeschoven in het kantoor van Bik. 'Het is fijn om terug te komen. De universiteit doet wetenschappelijk onderzoek en brengt deze naar de praktijk. Tegelijkertijd is dit een opleiding van en voor het bedrijfsleven.

Ervaring bij PwC en gestudeerd aan Nyenrode

Op 1 december ben ik hier begonnen en kwam mensen tegen die me destijds nog hebben ingeschreven'. Grappend: ‘Als ze mijn cijferlijst maar niet bewaard hebben'. Naast zijn accountantswerk bij PwC ging Bik na zijn Nyenrode studie aan de slag bij Rijksuniversiteit Groningen. Daar schreef hij zijn proefschrift 'The Behavior of Assurance Professionals – A Cross Cultural Perspective' over de veranderende rol van accountants in het bedrijfsleven en hoe je ze leert ruimer te denken in de beroepsuitoefening. Daarover later meer, want eerst wil Iris Calmes weten waarom Bik precies is overgestapt naar Nyenrode: 'Het thema van dit nummer van Continu is ‘Carrière in beweging'. Waarom heb je de mooie praktijk van PwC achter je gelaten?' Bik: 'Ik heb achttien jaar voor PwC gewerkt, in verschillende rollen. Vier jaar geleden heb ik mijn accountantspraktijk overgedragen en een nieuwe praktijk opgericht, Behavioral & Cultural Governance. Ik was hard aan het bouwen aan deze praktijk toen deze functie vrijkwam. Ik voel me bevoorrecht dat ik hier direct invulling kan geven aan de toekomst van de accountancy opleidingen'.

Voor de klas gestaan

Bik doceerde hiervoor ook tien jaar aan de Rijksuniversiteit Groningen en werkt graag met studenten. Tegelijkertijd verandert het accountantsvak razendsnel. 'Ik val met mijn neus in de boter. De Commissie Dassen kwam onlangs met zijn rapport over toekomstige inrichting van de opleiding. Ook zijn er een hoop ontwikkelingen in de markt. Accountantskantoren roeren zich nadrukkelijker en reageren pro-actiever op de vraag: wie gaat waar, hoe lang en wanneer studeren? Dat is een heel positieve ontwikkeling omdat de kantoren daarmee een rol pakken in de studeerbaarheid voor en vorming van hun studerende werknemers'.

E-Learning

Tegelijkertijd verandert het onderwijs zelf ook, zegt Bik. 'Niet alleen op inhoud, maar ook in de manier waarop wordt gedoceerd. Dan heb ik het over blended learning, een combinatie van “any place, any where” en “on campus” onderwijs. Bij Nyenrode hanteren we vijf vormen van vorming: cognitief en professioneel, waarbij het gaat over kennisoverdracht en vaardigheden. Deze twee kunnen deels ook elders, bijvoorbeeld digitaal plaatsvinden. Maar het gaat bij ons vooral ook over persoonlijke, maatschappelijke en academische vorming. Die drie ervaren de studenten nadrukkelijk hier, on campus'. Frank Bakker vertelt dat er instituten zijn die ervan uit gaan dat “alles” straks via e-Learning gaat. Hoe staat Bik daar in? Ik zie het vooral als een kans en een nieuw evenwicht. Van alleen e-Learning ben ik geen voorstander, hoeveel interactie heb je dan met een student? Bepaalde delen kun je daarentegen prima digitaliseren, bijvoorbeeld via webinars of online hoorcolleges. Zo heb je ‘on campus’ meer tijd voor sociale en persoonlijke vorming'.

Flipped classroom

Bik constateert dat docenten anders zullen gaan doceren. Een term die momenteel in zwang is, is "flipped classroom": studenten leren thuis en online en bepalen zelf welke vragen ze nog beantwoord willen zien van de hoogleraar'. Calmes merkt op: 'Dat is uitdagend voor een docent, want die moet meer gaan doen dan alleen zenden. Zich dus beter voorbereiden op de vragen die kunnen komen'. Bik reageert: 'Dat heeft voor de student als voordeel dat hij meer doet dan alleen absorberen wat er wordt verteld, terwijl de docent natuurlijk nog wel leidend is'.

Cultural govenance

Bik is naast Programmadirecteur Accountantsopleidingen voor ongeveer drieduizend aanstormende accountants ook Associate Professor Behavioral Cultural Governance. 'Cultural governance behelst het hele vraagstuk van sturen op cultuur en gedrag binnen organisaties en binnen de accountancy. In essentie gaat het om de wetenschap hoe je gewenst gedrag verandert in werkelijk gedrag in een organisatie. Hoe beter je de kernwaarden en identiteit kunt verankeren in de cultuur van alledag, hoe beter je ook als organisatie in staat bent dat daadwerkelijk naar je klanten en stakeholders waar te maken. Dit zal leiden tot bestendig, langetermijnsucces. 'Om gedrag en cultuur te sturen, zijn zowel harde als zachte maatregelen nodig'.

3 C's

Bik hanteert drie C’s om te sturen op cultuur en gedrag, namelijk de Cultuur zelf (die bouw je niet door wat je zegt, maar vooral door wat je doet), Consistentie en Context. 
'Ik ben helemaal niet zo’n voorstander van cultuurveranderingsprogramma’s. Een CEO die op zeepkist gaat staan, posters in de lift, drie dagen op de hei… Allemaal aardig, maar als de maandag erna alles gewoon weer verder gaat werkt het niet. Beter is het om gewoon dingen anders te dóen.'
Waarom precies die cultuur- en gedragsverandering zo belangrijk zijn voor de hedendaagse accountant? Om twee redenen, zegt Bik. 'Allereerst ontwikkelt het vak zich richting de brede assurance professional. Dat wil zeggen dat de aandeelhouders van organisaties verwachten dat die verantwoording afleggen voor hun waardecreërende vermogen. Dus hoe ze zijn omgegaan met hun kapitaal. Daaronder verstaan we ook het menselijke, sociale, intellectuele en culturele kapitaal. Veel hiervan heeft met niet-financiële zaken te maken'. De tweede ontwikkeling volgens Bik: 'Een accountant groeit toe naar een professional die organisaties helpt een betrouwbare businesspartner te zijn'. Als voorbeeld noemt hij een bedrijf dat te maken krijgt met de paardenvleescrisis. 'Een accountant kan helpen bij de betrouwbaarheid van een organisatie. Hij moet academische basiskennis hebben, maar ook de goede kritische vragen weten te stellen.

Nyenrode en MVP

Ook binnen zijn eigen carrière loopt Bik aan tegen de soms weerbarstige praktijk. 'Medewerkers die al jaren heel goed zijn in de dingen die ze doen voor de student, moeten nu ineens meer marktgericht gaan nadenken. Die slag is natuurlijk best weleens lastig. Maar veranderen gaat de opleidingswereld absoluut'. Het is geen vreemd idee dat Nyenrode en MVP nadenken over manieren om de verschillende opleidingen beter op elkaar aan te laten sluiten. 'We gaan toe naar meer geïntegreerde opleidingen. Naar een artsenmodel met een basisopleiding en daarna verschillende specialisaties'. Bik besluit: 'Het gaat om relevantie. We willen allemaal aan onze studenten laten zien hoe het vak zich ontwikkelt en hoe wij hen als mens en professional ontwikkelen'.

Contact met MVP

Heb je vragen?

Onze opleidingsadviseurs zijn nu telefonisch bereikbaar

035 - 5 280 811
06 - 82346819

Ma t/m Vr: 08.00 - 18.00 uur